Onhandelbare kinderen

Vorige week was er het nieuws dat het CLB vorig schooljaar in vergelijking met vier jaar eerder dubbel zoveel aanvragen kreeg om onhandelbare lagere schoolkinderen te begeleiden. Concreet trokken basisscholen 109 keer naar het CLB met de vraag om een leerling tijdelijk of definitief te schorsen (bron: http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/binnenland/1.2634135).

Ook in de klas van één van mijn kinderen is in de loop van dit schooljaar zo’n ‘onhandelbaar’ kind van school vertrokken, waarbij het kind weliswaar niet officieel werd geschorst doch de ouders zelf beslisten dat het voor iedereen het beste was om hun kind van school te halen. Niettegenstaande er van de school uit best wel inspanningen worden geleverd om kinderen een welkom gevoel te geven, kon er jammer genoeg voor dit kind geen gepast antwoord worden gevonden. Vooral pijnlijk voor het kind zelf, wiens zelfbeeld nog maar eens een deuk zal hebben gekregen.

Het is niet de fout van het kind

Nu kan je misschien denken dat dit kind het vooral aan zichzelf te danken heeft en het zelf door zijn gedrag voor problemen heeft gezorgd maar dat vind ik nogal kort door de bocht. Maar al te vaak hebben we als volwassenen direct een oordeel klaar over kinderen die zogenoemd onhandelbaar zijn of agressief of respectloos. Als volwassenen kinderen gaan afkeuren en veroordelen, dan raakt mij dit diep. Mijn hele wezen komt dan in opstand, dit om de simpele reden dat het niet allemaal zo zwart wit is. Als kinderen het moeilijk hebben met zichzelf en zich lastig of agressief gedragen is dat niet gewoon hun fout. Er is ALTIJD wel een reden waarom een kind zich op een bepaalde manier gedraagt. En ook al is het gedrag op zich niet altijd goed te keuren, toch moeten we vooral voor ogen houden dat het kind ons, volwassenen, iets wil zeggen. Er zit een boodschap achter het gedrag. Een boodschap die we als volwassenen spijtig genoeg niet altijd zien of begrijpen. Achter het moeilijke gedrag van een kind zit vaak een nood verscholen, die niet ingevuld geraakt. Met als gevolg dat het kind met kwaadheid, verdriet, pijn of angst raakt vervuld. Kwaadheid omdat het niet gezien wordt. Verdriet omdat het zich niet begrepen voelt. Pijn omdat het zich niet aanvaard voelt voor wie het is. Omdat het zonder meer een stempel krijgt opgedrukt als zijnde moeilijk of lastig of druk of raar of overgevoelig. Frustraties omdat het niet de nodige aandacht krijgt. Of omdat het wordt afgebroken. Omdat er in alle drukte geen tijd voor hem (haar) wordt gemaakt. Of omdat het zich niet goed genoeg voelt, zelfs mislukt wanneer het niet aan de (te hoge) verwachtingen van de ouders kan voldoen. Omdat het geen neen kan aanvaarden want thuis krijgt het alles wat het wil. Omdat het geen eigen mening mag hebben … En die kwaadheid, dat verdriet, die pijn of angst manifesteert zich dan in ‘onhandelbaar’ of moeilijk of agressief gedrag.

Kinderen die het moeilijk hebben, het is een thema waar ik heel gevoelig voor ben. Wellicht omdat ik zelf als kind aan den lijve ondervonden heb hoe het voelt wanneer je noden niet worden ingevuld. En geloof mij, je hoeft echt niet in extreme situaties op te groeien om schade op te lopen. Zo kan je vanuit de beste intenties door je ouders (of leerkrachten) zijn opgevoed en toch beschadigd geraken. Zo kunnen ook kleine dingen een grote impact hebben en ervoor zorgen dat kinderen niet altijd even goed in hun vel zitten. En dat laatste is niet altijd zichtbaar. Want naast de ‘onhandelbare’ kinderen zijn er ook nog de kinderen waar op het eerste zicht niets op aan te merken is. Zelf was is destijds een braaf, voorbeeldig meisje, die flink haar best deed en goede resultaten haalde op school. Van probleemgedrag of moeilijk gedrag was geen sprake. Aan de buitenkant was dus alles in orde maar van binnen voelde ik me heel onzeker en angstig. Ik overleefde in plaats van te leven en had totaal geen voeling met wie ik nu eigenlijk was en wat ik wilde. Ik heb heel wat oplapwerk nodig gehad om mezelf terug te vinden en mijn eigenwaarde terug op te krikken. En ook in mijn praktijk zie ik veel mensen die op een of ander vlak vastzitten en ergens wel schade hebben opgelopen doordat ze als kind niet altijd kregen wat ze nodig hadden.

Een pleidooi voor meer bewustwording

Laat mij echter wel duidelijk zijn: het allerlaatste wat ik wil is ouders een schuldgevoel aanpraten of hen bekritiseren. Maar laat ons aan de andere kant ook niet onze verantwoordelijkheid van ons afschuiven. Want wanneer we voor onze kinderen niet de nodige tijd nemen, niet voldoende betrokken zijn, niet de moeite nemen om echt te luisteren, wanneer we te weinig of teveel grenzen stellen, hen teveel verwennen en in alles toegeven, hen overladen met cadeaus om het gebrek aan echte aandacht te compenseren … dan is dit niet zonder gevolg. Laat ons dan ook niet het kind met de vinger wijzen wanneer het moeilijk doet maar laat ons verder kijken en aandacht hebben voor de achterliggende boodschap. Laten we ons meer bewust worden van wat onze kinderen echt nodig hebben. Meer bewust worden van ons eigen handelen en de impact ervan op onze kinderen. Bewust worden van de manier waarop we met kleine inspanningen een groot verschil kunnen maken. Laat ons af en toe stilstaan en de tijd nemen voor reflectie. We hebben allemaal onze bagage, bij de één wat meer gevuld dan bij de ander. We maken allemaal wel eens fouten, ook ik, en dat is oké. Niemand is perfect. Dat hoeft ook niet. Maar belangrijk is wel dat we naar onszelf durven te kijken, op een eerlijke manier, en dat we onszelf bijsturen wanneer ons kind het nodig heeft. Het is een oproep om in verbinding te gaan, met onszelf en met ons kind. En soms zien we het gewoon niet omdat we er zelf middenin zitten en dan kan een deskundige blik van buitenaf ons verder vooruit helpen.

Kinderen die moeilijk doen hebben geen nood aan oordeel of afwijzing. Wel aan warmte, liefde, positieve aandacht. Zie hun kwaliteiten, luister naar hen en kijk naar hen. Maak tijd voor hen, investeer in hen en zorg dat je als ouder betrokken bent. Dat is wat ieder kind nodig heeft. Alleen zo krijg je gelukkige en veerkrachtige kinderen.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.