Berichten

Waarom ben je jaloers op zijn ex?

Je zoekt angstvallig naar sporen van haar op zijn facebookpagina en als hij haar naam noemt slaat je hart een tel over. Zij, de EX. Waarom ligt het liefdesverleden van je partner zo gevoelig? Lees en leer.

‘Ik ben nooit het jaloerse type geweest, en met Gerald was dat niet anders. Na drie jaar samen bleek echter dat we nooit kinderen zouden hebben. Met zijn ex heeft Gerald een dochter en een zoontje, en dat vond ik zo onrechtvaardig dat zij het sindsdien moet ontgelden. Hoe vaak hij me ook zegt dat onze relatie alles is wat hij bij zijn ex miste, ik kan geen foto van haar tegenkomen of ik heb hem verscheurd.’ Hoe goed een relatie ook mag zijn, jaloersheid zoals Caroline die beleeft kennen veel vrouwen – en mannen – in meer of mindere mate. Het glas wijn bij zonsondergang op een idyllische plek, de grapjes die enkel zij twee begrepen, het geruite chique hemd dat zij hem ooit gaf … Het verleden van je partner en zijn ex zal je nooit helemaal kunnen vatten, en dat zorgt soms voor jaloezie. Maar hij heeft toch voor jou gekozen? Waarom dan dat krachtige en in bepaalde gevallen verschroeiende gevoel?’

Omdat de relatie  met de ex nog niet afgesloten is

‘Na een lange werkdag zaten we eindelijk in de zetel met een boek, tot rond elf uur de bel ging’, zegt Helène. ‘Zijn ex, om de lievelingspyjama van hun zoontje nog even te komen halen. Die was niet mee verhuisd met de rest van zijn kleertjes, speelgoed en boekentas. Dat doet ze wel vaker. Hoewel ze al twee jaar uiteen zijn heeft ze nog altijd de sleutel van de achterdeur. Hij heeft de moed niet om die terug te vragen, want hij is per slot van rekening degene die haar in de steek gelaten heeft door met mij een relatie te beginnen. ‘Als je zijn vroegere partner als een rivale ziet is jaloezie vrijwel onvermijdelijk’, zegt relatietherapeute Katrien Ballinckx. ‘Je hebt het gevoel dat zij nog uitreikt naar hem, en dat zorgt voor onzekerheid.’ Het kan ook omgekeerd, misschien kan jouw partner haar niet loslaten. Omdat de scheiding niet netjes verlopen is, of omdat hij nog steeds een vorm van liefde voor haar voelt. ‘Als je in een relatie stapt moet je een bladzijde omslaan’, zegt ook seksuologe Sybille Vanweehaeghe. ‘Dat betekent dat je afspraken maakt met je vorige partner en je nieuwe, zodat jullie weten wat kan en wat niet. Onzekerheid kan immers veel verwoesten. Ik geloof ook niet in intense vriendschap tussen vroegere partners. Zeker als er ooit sprake is geweest van een passionele relatie.’ Is de relatie nog niet afgesloten dan is enige vorm van jaloezie misschien gegrond. Maar wat als er geen reden tot ongerustheid is? En je toch telkens een steek van jaloezie voelt als zij ten tonele verschijnt?

Omdat je bang bent dat je minder bent dan zij

‘Ik zie haar nog zitten aan de bar, met een knappe man aan haar arm’, zegt Alexandra. ‘De ogen van het hele café op haar gericht. Volle rode lippen, een figuur om door een ringetje te halen, een grapje waar alle omstaanders mee moeten lachen. Hij ook, haar ex-partner en mijn man. Lacht hij wel eens zo met mijn grapjes? En is hij wel gelukkig?’ ‘Vergeet niet dat je haar ziet in een uitzonderlijke situatie’, zegt Vanweehaeghe. ‘Niet tijdens de dagelijkse sleur, niet tijdens een moeilijk gesprek of niet in de weer met de kinderen. Daar gaat een relatie over, niet over een avondje uit op café.’ Voel je je steevast minder dan zijn ex, hoe vaak hij ook zegt dat jij de vrouw van zijn leven bent? Dan heeft een laag zelfbeeld er wel iets mee te maken, meent Ballinckx. ‘Sommige vrouwen hebben de neiging om zichzelf altijd onder iemand anders te plaatsen. Die ander is aantrekkelijker, intelligenter, succesvoller en dus beter’, zegt ze. ‘In dat geval is jaloezie het gevolg van een persoonlijk probleem. Eigen aan mensen met een laag zelfbeeld is dat ze alles negatief invullen. Een lach, een blik, een situatie, ze zien er al snel een gevaar in en reageren jaloers.’ Terwijl het juist goed is als je partner zich positief uitlaat over zijn vroegere relaties. ‘Het betekent dat hij zijn aandeel in het fout lopen ervan ook kan erkennen’, aldus Vanweehaeghe. ‘Hoed je voor mannen die hun ex steevast afschilderen als de boosdoener.’

Omdat je twijfelt over jouw plaats in de relatie

‘Ze is altijd heel vriendelijk naar mij toe’, zegt Carolle. ‘ook als we elkaar toevallig tegen het lijf lopen. Maar ze blijft de moeder van zijn kinderen, en dus een belangrijke factor in zijn leven. Welke plaats neem ik dan in?’ ‘Er zijn weinig terreinen in het leven waarop je de beste kan zijn’, zegt Vanweehaeghe. ‘Maar in een relatie kan dat wel, daar wil jij op de eerste plaats staan. Dat wil je niet delen met een ander.’ Het is cruciaal dat je zowel jezelf als de vroegere partner van je man een plaats kan geven, meent Ballinckx. ‘Wat niet betekent dat zij slechter was, of beter. Het is vaak een aanvaardingsproces, beseffen dat die ander er altijd op een of andere manier zal zijn. Het feit dat jij en je partner voor elkaar hebben gekozen, er voor elkaar zijn, zou voldoende moeten zijn om jaloezie uit te sluiten. Maar ik zie dat het bij veel vrouwen niet lukt, zelfs al weten ze rationeel dat er geen reden tot ongerustheid is. ‘

Omdat je vreest de volgende ex te worden

‘Hij is altijd wat mysterieus gebleven over zijn vorige relaties’, zegt Margot. ‘Er is één zinnetje van hem dat is blijven hangen: ‘Mijn lieven zijn het allemaal om dezelfde reden bij mij afgetrapt. Benieuwd of jij dat ook zal doen.’ Sindsdien voel ik onderhuids de angst dat er iets mis is met hem, en dat ik dat op een dag zal ontdekken. Als we al drie kinderen hebben of zo.’ Het is cruciaal om in het begin van een relatie verhalen uit te wisselen over jullie liefdesverleden, menen beide relatietherapeutes. ‘Dat is normaal? Je bent verliefd, je wilt hem leren kennen. Tot op een bepaald niveau,  natuurlijk’, zegt Vanweehaeghe. ‘Je wilt niet horen hoe spetterend de seks met zijn ex was, maar wel hoe hij naar zijn vroegere relaties kijkt.’ Krijg je die informatie niet, ben je niet zeker wat er vroeger fout gelopen is, dan ontstaat misschien wel de vrees dat er iets niet goed zit. Hoe duidelijker je weet waarom ze uit elkaar zijn gegaan, hoe minder je je zorgen maakt en dus hoe minder jaloezie je zal voelen. Blijf je erg jaloers, ondanks pogingen van je vriend om tegemoet te komen aan je vragen, dan heeft dat misschien wel met verlatingsangst te maken. ‘De angst om in de steek gelaten te worden kan een sterke trigger zijn voor jaloezie,’ zegt Vanweehaeghe, ‘omdat je in iedere vrouw, en dus ook in zijn ex, een rivale ziet. Iemand die jouw partner waarschijnlijk zal verkiezen boven jou.’ Dat relaties vandaag ook vluchtiger zijn dan twintig jaar geleden voedt angst en jaloezie.

Omdat je negatieve ervaringen meedraagt

‘Mijn ma heeft nooit echt naar mij omgekeken’, vertelt Shanya. ‘Ze was altijd maar bezig met haar grootse carrière, ook voor mijn vader had ze weinig tijd. Hij was een heel gevoelige man, die zo goed mogelijk voor ons zorgde – naast zijn job als leerkracht. Maar in de ogen van mijn moeder was hij een beetje een sukkel. Dat is blijven hangen, ergens. Ik realiseer me nu pas dat ik altijd op zoek ga naar types die op mijn vader lijken, maar dat ik ze niet in staat acht om voor zichzelf op te komen. En ervan overtuigd ben dat elke verleidster ze mee naar huis kan nemen. Er gaan allerlei alarmbellen af in mijn hoofd als een vrouw te dichtbij komt.’ De overtuigingen die je van thuis meekreeg kunnen sterk wegen op jaloezie, erkent Ballinckx. Net als de manier waarop de hechting tot stand kwam tussen kind en ouders. Of de negatieve ervaringen die je had in vroegere relaties. ‘Heb je als kind afwijzing ervaren dan kan dat in meer of mindere mate verlatingsangst tot gevolg hebben’, zegt ze. ‘Het is een gevoel dat je niet echt kan controleren.’ Ook vorige relaties kunnen een grote impact hebben. ‘Ben je door je vroegere partner bedrogen of was je emotioneel heel afhankelijk van hem dan is er soms niet meer nodig dan een glimlachje of een blik van een andere vrouw om dat op te roepen en jaloezie op te wekken.’

Aanpak – Hoe raak je ervan af?

  • Maak duidelijke afspraken over wat wantrouwen opwekt en wat niet. Is het voor jou oké dat hij sms’jes stuurt naar zijn ex? Voel je je comfortabel als hij haar ’s avonds nog een bezoekje brengt? Hoe duidelijker, hoe minder je jaloezie een kans geeft.
  • Kijk naar de toekomst. Het heeft geen zin om het liefdesverleden van je partner tot in het oneindige uit te spitten. Sla de bladzijde om en richt je blik naar de toekomst.
  • Zoek hulp. Jaloezie is een vervelend beestje. Dikwijls beseffen vrouwen wel dat ze geen reden tot ongerustheid hebben maar raken ze niet van het gevoel af. Je huisarts kan je doorverwijzen naar een psycholoog of therapeut.

Mannen en jaloezie

Dit artikel is geschreven vanuit het standpunt van een heteroseksuele vrouw, maar ook in andere relaties speelt jaloezie op een gelijkaardige manier. Toch zouden er verschillen zijn in de manier waarop mannen en vrouwen jaloersheid ervaren. ‘Bij mannen ligt de focus op het seksuele’, zegt relatietherapeute Sybille Vanweehaeghe. ‘Vrouwen zijn dan weer voornamelijk bang voor emotionele ontrouw. Vanuit de biologie zou dat te verklaren zijn door de verschillende rol van man en vrouw. Mannen willen er zeker van zijn dat ze wel degelijk voor hun eigen nageslacht zorgen en willen dus vooral vermijden dan hun partner vreemdgaat. Vrouwen zijn dan weer vooral geïnteresseerd in een man die voor hen en de kinderen zorgt, die ze niet moeten delen met andere vrouwelijke partners.’

(Psychologies Magazine, april 2013)