Berichten

Je kind als luisterend oor

Emoties uiten om te kunnen verwerken

Onlangs kwam er iemand naar mijn praktijk. Een intelligente vrouw die na 20 jaar huwelijk plots in een scheiding zit, met 2 beginnende tieners in huis. Ze heeft de breuk niet zien aankomen, dacht dat de relatie met haar partner goed zat, is voor een aantal dingen blind geweest om dan plots met de harde realiteit geconfronteerd te worden. Kortom, ze heeft heel wat te verwerken, wat gepaard gaat met veel verdriet, veel pijn, veel kwaadheid. Om zoveel emoties te kunnen verwerken is het belangrijk dat je ze kan uiten. Dat je erover kan praten. Opkroppen is voor niemand goed. Emoties moeten naar buiten kunnen komen. Het maakt deel uit van het verwerkingsproces.

Steun zoeken bij je kind

Ook deze vrouw heeft het nodig om te praten. Alleen vindt ze haar gesprekspartner (te) dicht bij haar. Haar oudste dochter is een toffe meid, een gevoelig meisje die graag anderen helpt. Moeder en dochter hebben een heel close band. Nu is een goed contact hebben met je kind natuurlijk wel positief maar het gevaar bestaat erin dat wanneer je het als ouder moeilijk hebt, het best wel verleidelijk is om je hart eens bij jouw kind te luchten. Ook deze vrouw huilt af en toe uit bij haar dochter en praat met haar over haar gevoelens en frustraties. En terwijl ze mij dit vertelt beseft ze eigenlijk zelf wel dat dit misschien toch niet zo’n goed idee is, maar ja, haar dochter kan goed luisteren en is heel zorgzaam en de vrouw in kwestie heeft ook wel veel aan haar dochter. Haar dochter verstaat haar en zegt wijze dingen. En ook al kan ik dit begrijpen en is het menselijk dat dit gebeurt, toch heb ik haar op een zachte en respectvolle manier duidelijk gemaakt dat je dit als ouder beter niet doet.

Laat een kind vooral een kind zijn

Want wat gebeurt er als je steun zoekt bij je kind? De rollen worden omgekeerd. Het kind gaat zorgen voor de ouder. Als een kind ziet dat een ouder het moeilijk heeft, dan wil het de ouder helpen. Door te troosten, door problemen te willen oplossen. Maar dit is best wel belastend voor een kind. Een kind kan hierdoor geen kind meer zijn en gaat in de zorgende rol van de ouder gaan staan. Eigen emoties worden opzij gezet en krijgen geen plek. Het eigen verwerkingsproces komt op pauze te staan.

Wil je een kind kind laten zijn, dan is het belangrijk dat je als ouder elders steun of troost of hulp zoekt. Bij familie, een vriend(in), een collega, … of iemand professioneel. Natuurlijk mag je kind wel zien dat je het moeilijk hebt en af en toe wel verdrietig bent – dan leert je kind dat gevoelens er best wel mogen zijn – maar het is belangrijk dat je jouw kind duidelijk maakt dat wanneer je het te moeilijk hebt je voldoende mensen rondom je heen hebt waar je terecht kan. Dat je, met andere woorden, de verantwoordelijkheid opneemt om voor jezelf te zorgen zodat je kind dat niet voor jou hoeft te doen. En wat meer is, als jij als ouder voor jezelf zorgt, dan zal je ook voor je kind beschikbaar kunnen zijn, wanneer die het nodig heeft.

Tenslotte nog dit: steun zoeken bij je kind kan een valkuil zijn voor gescheiden ouders, maar ook wanneer jullie nog samen zijn zou je als ouder, wanneer je niet bij je partner terecht kan, de neiging kunnen hebben om bij jouw kind je hart te luchten. Probeer je hiervan bewust te zijn en je hier zo veel mogelijk van te onthouden.

Geven en nemen tussen ouder en kind of waarom je er goed aan doet om hulp van je kind in het huishouden toe te laten

‘Mama (papa), dit is voor jou’ en je krijgt een tekening van je kind, speciaal voor jou gemaakt. Of een briefje waarop staat geschreven: ‘Je bent de liefste mama (papa) van de hele wereld’. Je smelt ter plekke. Tenminste dan toch wanneer je met je aandacht in het moment zit. En daar klemt soms wel eens het schoentje. Want maar al te vaak laten we zo’n momenten aan ons voorbij gaan zonder de boodschap echt in te nemen. Wanneer we het bijvoorbeeld te druk hebben of andere dingen aan ons hoofd, kan het wel eens gebeuren dat een tekening bij het papier belandt of ergens blijft liggen waar het argeloos werd achtergelaten. Zonder er écht naar te kijken. Zonder er écht aandacht voor te hebben. En eigenlijk is dat jammer want, ook al is dat niet je bedoeling, je laat jouw kind op die manier niet toe jou iets te geven. Want dat is wat een kind (onbewust) wil doen, mama en papa iets teruggeven voor al wat het krijgt. Het gaat over de dynamiek van geven en nemen. En hoe dat in elkaar zit, leg ik je nu even uit.

Geven en nemen in balans

Ken je dat gevoel dat wanneer iemand jou een dienst heeft bewezen waar je heel dankbaar voor bent, je graag iets voor die persoon zou willen terugdoen? Niet meer dan normaal denk je dan misschien en dat is omdat we van nature uit op zoek gaan naar een evenwicht tussen geven en nemen. Wanneer iemand ons iets geeft, dan krijgen we diep van binnen het gevoel dat we bij die persoon in de schuld staan. En omdat dit nu eenmaal een toch wat ongemakkelijk gevoel geeft, willen we dit wegwerken door iets terug te doen. Op die manier creëren we een evenwicht tussen het geven en het nemen. Alleen zo kunnen we een gezonde relatie uitbouwen met onze partner maar evengoed met een vriend(in) of collega of baas.

Soortgelijk heeft ook een kind (onbewust) de reflex om als tegenprestatie voor wat papa en mama allemaal doen iets terug te geven, alleen speelt hier het evenwicht tussen geven en nemen minder mee, omdat het nu eenmaal in de eerste plaats de ouder is die geeft aan het kind en niet omgekeerd. Zo hoort het toch te zijn: als ouder zet je een kind op de wereld, je geeft het leven door, je verzorgt, voedt op en geeft kennis door. Een kind kan dit niet in dezelfde mate teruggeven aan de ouder. Wel zal het kind, eens het zelf ouder is geworden, op zijn beurt geven aan het eigen kind. Op die manier wordt het evenwicht tussen geven en nemen alsnog over de generaties heen bereikt.

Fysiek vs emotioneel geven

Maar los van dit evenwicht wil een kind dus aan mama en papa geven en het doet dit zoals een kind dat doet. Door een mooie tekening te maken. Of iets te knutselen. Door een briefje te schrijven of te helpen bij huishoudelijke taken. De tafel dekken en afruimen, de vaatwas vullen en legen, opruimen, stofzuigen, strijken … een kind geeft in de eerste plaats op een fysiek, tastbare manier.

En dat is belangrijk om te weten. Daarom dat ik iedere ouder wil meegeven: laat zo’n moment niet zomaar passeren, heb er aandacht voor, wees dankbaar en probeer wat je van je kind krijgt ten volle in te nemen. Hang de tekening op of geef het een speciaal plaatsje. En betrek je kind bij het huishouden. Je beseft het misschien niet maar je geeft je kind een groot cadeau door het taakjes te laten doen, afgestemd op de leeftijd. Want wanneer een kind niet op een fysieke manier kan geven – bijvoorbeeld doordat je als ouder hulp van je kind in het huishouden niet toelaat en je alle taken liever zelf doet (want dan is het beter of vlugger gedaan) of doordat je het gekregene niet inneemt: je besteedt er geen aandacht aan of je hebt er kritiek op – dan zal het kind op een ‘onzichtbare’ manier geven, door de emoties van papa of mama te dragen.

Ik kan er zelf van meespreken. Zelf moest ik thuis niets doen. Meehelpen in het huishouden, veel zal het niet geweest zijn. Een luxesituatie, zo op het eerste zicht. Maar schijn bedriegt want alles heeft een keerzijde. Achteraf ben ik gaan beseffen dat daar waar ik thuis niet echt de handen uit de mouwen moest steken ik des te meer op emotioneel vlak hielp. Door te luisteren naar mijn moeder wanneer ze het nodig had om dingen van haar af te praten. Door een sterke schouder aan te bieden wanneer ze steun nodig had. Door flink en braaf te zijn en mijn moeder niet nog meer te belasten wanneer ze al genoeg aan haar hoofd had. Op die manier kon ik toch nog mijn steentje bijdragen voor al wat ik kreeg. Maar gezond was dat niet. Het is immers niet de taak van een kind om voor de ouder te zorgen. De rollen worden dan omgekeerd en een kind kan niet gewoon kind zijn. Emotioneel dragen, daar staat bovendien geen eindpunt op. En het heeft dan ook heel wat voeten in de aarde gehad om te stoppen met voor mijn ouders te dragen en te starten met te zorgen voor mezelf.

Laat je kind helpen in het huishouden

Dus één goeie raad: heb je de neiging om het huishouden zelf te beredderen en je kind hierbij met rust te laten, probeer hier dan anders mee om te gaan door je kind erbij te betrekken. Want wanneer je jouw kind laat helpen in het huishouden, dan zal je kind het onzichtbare niet hoeven te dragen. Bovendien leert je kind op die manier bij, doet het ervaring op en zet het stappen naar meer autonomie wat goed is voor zijn ontwikkeling. Dubbele winst dus, voor jou en je kind!