Als familiaal bemiddelaar begeleidt Katrien Ballinckx koppels bij hun scheiding. In die hoedanigheid ontmoet ze elke dag mensen die elkaar lieten weten dat ze hun relatie willen beëindigen: ‘Vaak gebeurt dat niet zo elegant, daar zie ik de gevolgen van. Wij Vlamingen zijn geen volk dat gemakkelijk praat. Als het niet goed gaat, zeggen we vaak lange tijd niets. We zwijgen tot de emmer overloopt of we praten zonder echt naar elkaar te luisteren. Daardoor sluipt er veel hardheid in de gesprekken na een breuk’. Hoe pak je het dan wel aan? ‘Eigenlijk zou zo’n gesprek nooit een donderslag bij heldere hemel mogen zijn’, zegt Ballinckx. ‘In een relatie zou er genoeg veiligheid moeten zijn om al eerder aan te geven dat het niet goed zit.’
Dat je het gesprek live aangaat, is voor Ballinckx een evidentie. En ook: dat je rustig bent. Oké, maar hoe dan, vragen wij ons af. Is het niet normaal dat je enorm zenuwachtig bent op zo’n moment? ‘Klopt’, zegt ze. ‘Iedereen ziet er tegenop, maar je kan toch wat stress uit de conversatie halen door het gesprek niet in te plannen na een drukke dag of als je snel weer weg moet. Anderzijds, wacht ook niet te lang op het juiste moment. Dat komt er nooit.’
Meteen met de deur in huis vallen als je partner thuiskomt van het werk en bij wijze van spreken zijn of haar jas nog aan heeft, doe je best niet: ‘Laat de ander thuis aankomen, zorg dat hij of zij neerzit.’ Maar eerst over koetjes en kalfjes beginnen, is ook weer niet nodig: ‘Draai er niet omheen. En hou de boodschap kort en duidelijk.’ Het allerbelangrijkste is om dat vanuit jezelf te doen. Ga de ander niet zitten aanvallen of beschuldigen, maar zeg hoe jij de situatie ervaart. ‘Als je de ander de schuld geeft, zal die afhaken en niet meer goed kunnen luisteren’. Zinnetjes die het daarbij goed doen, zijn: ‘Ik voel me niet meer gelukkig in deze relatie.’ of ‘Ik kan de energie niet meer opbrengen om nog langer voor de relatie te vechten.’ ‘Maar zeg er wel duidelijk bij dat je een punt wilt zetten achter de relatie’, geeft Ballinckx nog mee. ‘Dat laat je beter niet in het midden.’ De ander niet aanvallen of beschuldigen impliceert trouwens niet dat je alle schuld op jou neemt. Geen ‘Het ligt aan jou’ en ook geen ‘Het ligt niet aan jou’ dus. Wel ‘We praten niet meer met elkaar’: focussen op een gedeelde verantwoordelijkheid. Al is ‘Ik heb het gevoel dat we niet meer met elkaar praten’ nog beter. ‘Het kan zijn dat de ander de situatie helemaal anders ervaart’, zegt Ballinckx. ‘Vul dat dus niet in’.
Om de boodschap niet et lang en omslachtig te maken, zorg je vooraf best dat je voor jezelf de essentie helder hebt. Praktische zaken zoals: wat met het huis of de kinderen, kunnen wachten tot een volgend gesprek. Enfin, sowieso is zo’n breuk toch niet met één gesprek geklaard? ‘Inderdaad, het is zoals wanneer je slecht nieuws krijgt bij de dokter’, zegt Ballinckx. ‘Soms zijn mensen zo ondersteboven, dat het allemaal niet direct doordringt. Dan moet je de boodschap nog eens herhalen.’
En wat als de ander de breuk niet aanvaardt en het nog eens wil proberen? ‘Ik hoor het vaak dat mensen niet durven doorpakken’, erkent Ballinckx. ‘Dat is niet per se slecht, soms helpt een laatste keer samen proberen bij het aanvaardingsproces. Als je daarvoor openstaat, kunnen beide partijen er nog iets uit leren.’
(De Standaard Magazine, 15 oktober 2022)